[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.Zostałoby to przyjęte jako zdecydowane potwierdzenie ogólnonarodowej jedności i determinacji, wywierając zarazem - w co nie wątpię - ogromne wrażenie nie tylko na Niemczech, lecz także na Stanach Zjednoczonych.Ponadto możliwym jest, że gdyby w ostatniej chwili pojawiła się szansa na pokojowe rozwiązanie zaistniałych problemów, wówczas przyjęcie postawy pojednawczej byłoby dla takiego rządu znacznie łatwiejsze.Oczywiście żywię niezachwianą pewność, że już zdążył Pan rozważyć i tę możliwość oraz że, bardziej niż ja, jest Pan świadom ewentualnych trudności, lecz uznałem, że napiszę do Pana zarówno w celu przekazania Panu moich poglądów, jak też i po to, by zapewnić Pana, że jeżeli bierze on pod uwagę taki rozwój wydarzeń, wówczas ja, podobnie zresztą jak -w co nie wątpię - reszta moich kolegów, gotów jestem służyć na każdym stanowisku, bez względu na to, jak będzie ono skromne, w rządzie lub poza nim.Premier ograniczył się jedynie do oficjalnego potwierdzenia odbioru tego listu.Tygodnie mijały, a wszystkie gazety na czele z Daily Telegrach (3 lipca) i wspierane przez Manchester Guardian dawały wyraz tym właśnie opiniom.Ze zdumieniem zauważyłem, że powtarza się to codziennie.Przez całe tygodnie na tablicach ogłoszeniowych w stolicy wisiały tysiące ogromnych plakatów z napisem: „Churchill musi wrócić".Tłumy młodych ochotników (mężczyźni jak i kobiety) przechadzały się tam i z powrotem przed Izbą Gmin, nosząc z przodu i na plecach tablice reklamowe z tym samym hasłem.Nic nie miałem wspólnego z podobnymi metodami agitacji, lecz bez wątpienia przyłączyłbym się wówczas do rządu, gdybym tylko został o to poproszony.Jednak także i w tym przypadku świeciła nade mną moja szczęśliwa gwiazda, podczas gdy wydarzenia toczyły się swoim logicznym, naturalnym i przerażającym biegiem.R O Z D Z I A Ł XXS O W I E C K A Z A G A D K AHitler wypowiada angielsko-niemieckie porozumienie morskie oraz niemiecko-polski pakt o nieagresji - Propozycja sowiecka utworzenia koalicji trzech państw - Dylemat państw przygranicznych - Nasilenie kontaktów sowiecko-niemieckich - Dymisja Litwinowa - Mołotow- Negocjacje angielsko-sowieckie - Debata z 19 maja - Przemówienie pana Lloyda George'a - Moje oświadczenie dotyczące sytuacji w Europie - Potrzeba rosyjskiej koalicji - Za późno - „Pakt Stalowy" między Niemcami a Włochami - Sowiecka taktyka dyplomatyczna.Doszliśmy do okresu, w którym wszelkie stosunki pomiędzy Wielką Brytanią i Niemcami dobiegły końca.Obecnie nie ulega dla nas żadnej wątpliwości, że od momentu dojścia Hitlera do władzy nie istniał między naszymi krajami prawdziwy i szczery związek.Jedynym celem, do którego dążył, było skłonienie Wielkiej Brytanii perswazją lub groźbą, by dała mu wolną rękę w Europie Wschodniej.Natomiast pan Chamberlain żywił szczerą nadzieję, że uda się mu go ugłaskać i wpłynąć na niego oraz pogodzić go ze wszystkimi.Nadszedł jednakże czas, kiedy rozwiały się ostatnie nadzieje rządu brytyjskiego.Gabinet był teraz całkowicie przekonany, że nazistowskie Niemcy dążą do wojny, a premier udzielałgwarancji i zawierał przymierza wszędzie, gdzie było to możliwe, nie zważając przy tym zupełnie na to, czy będziemy w stanie udzielić owym krajom pomocy, czy też nie.Po gwarancjach dla Polski przyszły gwarancje dla Grecji i Rumunii, a następnie przymierze z Turcją.Musimy teraz przypomnieć ów smutny świstek, który Hitler, niemal zmuszony przez Chamberlaina, podpisał w czasie spotkania w Monachium i którym to pan Chamberlain wymachiwałtriumfalnie w obliczu zgromadzonych tłumów, gdy wiozący go samolot wylądował w Heston.Gestem tym podkreślał istnienie dwojakiego rodzaju więzów pomiędzy Wielką Brytanią a Niemcami, na które składały się porozumienia monachijskie i angielsko-niemiecki traktat morski.Opanowanie Czechosłowacji zniszczyło pierwszy z nich; niebawem Hitler zerwał i drugi.Zwracając się do Reichstagu w dniu 28 kwietnia, powiedziałmiędzy innymi:Ponieważ dzisiejsza Anglia, zarówno ustami swojej prasy, jak i oficjalnie, wyznaje pogląd, że Niemcom należy się przeciwstawiać we wszystkich okolicznościach, oraz potwierdza te słowa znaną nam polityką okrążania, uważam, że traktat morski przestaje mieć jakąkolwiek rację bytu.Postanowiłem przeto w dniu dzisiejszym wysłać rządowi brytyjskiemu komunikat informujący go o tym fakcie.Dla nas sprawa ta nie ma praktycznego znaczenia - gdyż w dalszym ciągu mam nadzieję, że uda się nam uniknąć wyścigu zbrojeń z Anglią -lecz pozostaje dla nas posunięciem wynikającym z poczucia własnej godności.Jednak w przypadku, gdyby rząd brytyjski ponownie pragnął rozpocząć z Niemcami negocjacje w tej kwestii, nikt chyba nie będzie, bardziej niż ja, uszczęśliwiony faktem, że w dalszym ciągu istnieje szansa na czyste i uczciwe porozumienie.Angielsko-niemiecki traktat morski, będący tak znaczącym wydarzeniem dla Hitlera w niezwykle istotnym i krytycznym dlań momencie, został oto przezeń przedstawiony jako przysługa wyświadczona Wielkiej Brytanii, a wszystko to, co w związku z tym przynosiło jej korzyści, miało zostać jej odebrane na znak niemieckiego niezadowolenia.Führer robił rządowi brytyjskiemu nadzieję, że prawdopodobnie skłonnym będzie do dalszych z nim rozmów na temat spraw morskich, a być może i oczekiwał, że ci, którzy już raz pozwolili wyprowadzić się w pole, ponownie zdecydują się na prowadzenie polityki appeasementu.Teraz - trzeba to sobie powiedzieć szczerze - to wszystko było już dla niego bez znaczenia.Miał Włochy, miałprzewagę w powietrzu; ponadto miał Austrię i Czechosłowację oraz wszystko to, co się z tym wiązało.Miał wreszcie swój WałZachodni.Jeżeli zaś chodzi o sferę morską, przez cały czas budował U-booty w najszybszym tempie, nie zważając absolutnie na żadne porozumienia.Formalnie już dawno powołał się na prawo do budowy 100% tego, co produkowali Brytyjczycy, lecz to nie ograniczyło w najmniejszym nawet stopniu niemieckich programów produkcji U-bootów.Natomiast kwestia większych jednostek okazała się znacznie trudniejszą, ponieważ nie mógł on sobie wręcz poradzić z tym przydziałem, który hojną ręką przyznano mu w traktacie morskim.Przeto wykazując ogromny tupet, postanowił cisnąć ów przydział w twarz prostaczkom, którzy byli jego inicjatorami.W trakcie tego samego przemówienia Hitler zerwał niemiecko-polski pakt o nieagresji.Przyczyną tego kroku miały być brytyjskie gwarancje dla Polski, „które w pewnych okolicznościach mogłyby zmusić Polskę do zbrojnego wystąpienia przeciwko Niemcom, na przykład gdyby doszło do konfliktu między Niemcami a jakimś innym państwem, w który z kolei wmieszana byłaby Anglia [ Pobierz całość w formacie PDF ]